Στο άρθρο αυτό θα αναλύσουμε τη μέθοδο της βεντάλιας, η οποία αποτελεί μια εξαιρετικά αποτελεσματική τεχνική για το κόψιμο παραφυάδων στο μελισσοκομείο μας. Η συγκεκριμένη προσέγγιση βασίζεται στις φυσικές συμπεριφορές του σμήνους και προσφέρει μια έξυπνη λύση για τη δημιουργία νέων μελισσιών χωρίς να απαιτείται η μεταφορά κυψελών σε μακρινές αποστάσεις. Αξιοποιώντας το ένστικτο των μελισσών, η μέθοδος αυτή εξασφαλίζει την ομοιόμορφη κατανομή του πληθυσμού, επιτρέποντας σε κάθε μελισσοκόμο να δημιουργήσει παραφυάδες ίδιας δυναμικότητας με απλό και πρακτικό τρόπο.
Η πρόκληση της παρουσίασης ενός ξένου έργου
Το να προσπαθήσει κάποιος να παρουσιάσει ένα έργο κάποιου άλλου δεν είναι και πολύ εύκολο. Μπορεί να κατηγορηθεί ότι κλέβει, μιμείται και χίλια δυο. Ακόμα δυσκολότερο είναι αν το έργο που παρουσιάζεται είναι ενός καταξιωμένου ανθρώπου που άφησε εποχή στον συγκεκριμένο τομέα.
Γνωρίζοντας όλα αυτά, ο Melissocosmos σήμερα θα τολμήσει και θα προσπαθήσει να σας παρουσιάσει τη μέθοδο της βεντάλιας. Για να γίνει καλή παρουσίαση και να κατανοηθεί πλήρως από όλους, πρέπει να εξηγηθούν κάποια πράγματα, ώστε να καταλάβουμε ακριβώς πώς δουλεύει αυτή η ωραία μέθοδος.
Τι είναι η μέθοδος της βεντάλιας και η ιστορία της
Η μέθοδος της βεντάλιας είναι ένας τρόπος να κόβουμε παραφυάδες, και τον εμπνεύστηκε ο πολύ μεγάλος Γάλλος μελισσοκόμος - ερευνητής Pierre Jean-Prost περίπου τη δεκαετία του 1950.
Εφαρμόστηκε και εφαρμόζεται ακόμα σε ολόκληρο τον κόσμο, και στην Ελλάδα με μεγάλη επιτυχία.
Μια διαχρονική μέθοδος για τη μελισσοκομία
Είναι ο πιο δημοφιλής τρόπος κοψίματος παραφυάδων.
Το γεγονός ότι ο μεγάλος αυτός μελισσοκόμος έδρασε και ερεύνησε τα της μέλισσας πριν τόσα πολλά χρόνια, όπως κι ο δικός μας ο Ν. Νικολαΐδης, κάνει πολλούς να πιστεύουν ότι αφού αυτοί έδρασαν σε μια άλλη εποχή, οι τρόποι τους ξεπεράστηκαν, και πως καλό είναι να μελετάμε τους νέους ερευνητές τώρα.
Μου το έχουν πει πολλοί αυτό, δεν αναφέρομαι πουθενά συγκεκριμένα. Εγώ όμως δεν συμφωνώ καθόλου με την άποψη αυτή. Κι έχω τρία ατράνταχτα επιχειρήματα για να σας πείσω.
Το αμετάβλητο ένστικτο των μελισσών
Πρώτον, ότι οι συνήθειες των μελισσιών δεν αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη.
Οι συνήθειες αυτές, που είναι οι σμηνουργίες, η εργασία τους, ο τρόπος της ζωής τους, ό,τι έχει σχέση με το σμήνος όπως η βασίλισσα, ο γόνος που γεννάει αυτή κτλ. κτλ., είναι ίδιες κι απαράλλακτες εδώ και κάποια εκατομμύρια χρόνια και είναι βαθιά ριζωμένες στο ένστικτο των μελισσών.
Η διαχρονικότητα των μεγάλων δασκάλων της μελισσοκομίας
Σκεφτείτε λοιπόν ως λογικοί άνθρωποι, ότι αν όλα αυτά δεν άλλαξαν και δεν ξεπεράστηκαν επί εκατομμύρια χρόνια, πώς γίνεται να αλλάξουν ή να ξεπεραστούν μέσα σε 50-60 χρόνια από τότε που έδρασαν οι μεγάλοι αυτοί δάσκαλοι της μελισσοκομίας;
Η αξία της θεμελιώδους γνώσης
Δεύτερο επιχείρημα.
Ο κόσμος μας ανά τους αιώνες και στις μέρες μας ακόμα έβγαλε και βγάζει πολλούς φιλόσοφους. Όμως ολόκληρος ο σύγχρονος πολιτισμός, όταν αναζητάει την αληθινή γνώση, τρέχει χιλιάδες χρόνια πίσω για να τη βρει από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, που αν και έζησαν σε άλλη εποχή, δεν ξεπεράστηκαν κι ούτε πρόκειται να ξεπεραστούν ποτέ.
Οι θεμελιωτές της μελισσοκομικής τέχνης
Οι δικοί μας μεγάλοι φιλόσοφοι της μελισσοκομίας που έχουμε και διαβάζουμε κατανοητά την τέχνη της μελισσοκομίας είναι ο Prost και ο Νικολαΐδης, κι ούτε κι αυτοί πρόκειται ποτέ να ξεπεραστούν.
Και τέλος, το τρίτο επιχείρημα είναι πως ναι, να διαβάσουμε και να μάθουμε τι λένε και οι νέοι ερευνητές, και τα νέα βιβλία, μην ξεχνάμε όμως πως για να μάθουμε γράμματα μαθαίνουμε πρώτα το Α και στο τέλος καταλήγουμε στο Ω. Έτσι κι εδώ, πρέπει πρώτα να μάθουμε τι λένε οι πρώτοι του είδους, οι παλιοί δηλαδή, και μετά να φτάσουμε στο Ω που είναι οι νέοι.
Αν σας κούρασα με την πολλή θεωρία, αυτό το κάνω γιατί πρέπει να εμπιστευτείτε τον τρόπο αυτόν αν σκοπεύετε να τον δοκιμάσετε και να καταλάβετε ότι η μέθοδος αυτή δεν είναι ξεπερασμένη, αντιθέτως μάλιστα δεν πρόκειται να ξεπεραστεί ποτέ.
Το φαινόμενο της παραπλάνησης των μελισσών
Πάμε τώρα παρακάτω.
Όταν στο μελισσοκομείο μας έχουμε τις κυψέλες μας πολύ κοντά τη μια από την άλλη, κι αν αυτές είναι και βαμμένες το ίδιο χρώμα, τότε οι εργάτριες, καθώς γυρίζουν από τα λιβάδια φορτωμένες νέκταρ και γύρη, μπερδεύονται.
Το φαινόμενο της παρεκτροπής ή παραπλάνησης
Δεν γνωρίζουν ποια είναι η δική τους κυψέλη και μπαίνουν σε διαφορετική. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται παρεκτροπή ή παραπλάνηση.
Λέγεται ότι όταν κάποια μέλισσα παρεκτραπεί από την πορεία της και μπει σε λάθος κυψέλη, οι φύλακες της εισόδου την κόβουν. Ίσως αυτό να είναι σωστό, αλλά υπάρχουν και εξαιρέσεις. Το σίγουρο είναι πως αν η μέλισσα είναι νεαρής ηλικίας, και ακόμα πιο πολύ αν κουβαλάει και προμήθεια μαζί της ερχόμενη (γύρη, νέκταρ, νερό, πρόπολη κτλ.), όχι μόνο δεν την κόβουν οι φρουροί, αλλά μπορώ να πω ότι της δίνουν και τα κλειδιά της κυψέλης στο τέλος· με λίγα λόγια, την καλοδέχονται.
Η σύλληψη της ιδέας από τον Prost
Αυτά όλα τα παρατήρησε ο Prost και τότε συνέλαβε την ιδέα πως αν εκμεταλλευτούμε την παρεκτροπή που παθαίνουν οι μέλισσες, και την προκαλέσουμε μάλιστα όταν κόβουμε παραφυάδες, τότε θα πετύχουμε το απόλυτο.
Το απόλυτο στην περίπτωση των παραφυάδων είναι να έχουμε όλες μας τις παραφυάδες ακριβώς ίδιας δυναμικότητας και να μην χρειάζεται να τις μεταφέρουμε 3 χλμ. μακριά όταν τις κόβουμε.
Το πρόβλημα με τις άνισες παραφυάδες
Σκεφτείτε τι άσχημο είναι αν έχουμε 10 παραφυάδες και οι πέντε από αυτές είναι εξάρες, οι τρεις από αυτές τεσσάρες, ενώ οι υπόλοιπες δύο να είναι δυάρες…
Το χειρότερό μας είναι αυτό. Απαιτεί προσπάθεια μεγάλη μετά, να πάρεις από αλλού να δώσεις γόνο στα αδύναμα, υπάρχει και ο κίνδυνος το αδύναμο να μην μπορεί να σκεπάσει τον γόνο, κι όλο προβλήματα γενικά.
Η επιτυχία της μεθόδου: Ισοδύναμες παραφυάδες
Αν όμως μπορούσαμε να είχαμε 10 παραφυάδες πεντάρες όλες, δεν θα ήταν πολύ θετικό; Φυσικά και θα ήταν. Αυτό πέτυχε λοιπόν ο Prost με τη μέθοδο της βεντάλιας.
Πάμε να δούμε πώς γίνεται.
Τα πρώτα βήματα της διαδικασίας
Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι έχουμε μια κυψέλη μόνη της κάπου ή δύο κυψέλες μαζί δίπλα δίπλα και θέλουμε να κόψουμε παραφυάδες. Θα πρέπει να πάμε μια ημέρα να ανοίξουμε τις κυψέλες μας αυτές, να βρούμε τις βασίλισσές τους και μαζί με λίγο πληθυσμό και γόνο να τις βάλουμε σε άλλη κυψέλη και να τις πάμε μερικά μέτρα πιο πέρα. Εκεί φροντίζουμε να έχουν επάρκεια τροφών και δεν τις ξαναπειράζουμε αυτές.
(Μερικά μέτρα είπαμε, μην τις πάτε μερικά χιλιόμετρα).
Τότε, όπως ξέρουμε, οι μέλισσές μας θα αρχίσουν να φτιάχνουν βασιλικά κελιά.
Η δημιουργία και ο διαχωρισμός των νέων παραφυάδων
Όταν γίνουν κάμποσα βασιλικά κελιά, θα πρέπει να πάμε και να μοιράσουμε τον πληθυσμό που υπάρχει σε ίσα μέρη βάζοντάς τον σε νέες κυψέλες που έχουμε ετοιμάσει, φροντίζοντας σε κάθε μια από αυτή να βάλουμε μέσα κι από ένα πλαίσιο με γόνο που υπάρχει και βασιλικό κελί σε αυτό· να κόψουμε παραφυάδες δηλαδή.
Από τις δύο αυτές κυψέλες θα πρέπει να κόψουμε περίπου 7-8 παραφυάδες, και δύο οι κυψέλες που πήγαμε λίγο πιο πέρα με τις παλιές βασίλισσες, μας κάνει το σύνολο περίπου 10 μελίσσια δηλαδή από μόλις δύο που είχαμε αρχικά.
Η τοποθέτηση των κυψελών σε σχήμα βεντάλιας
Όταν το κάνουμε αυτό, πρέπει οι παλιές κυψέλες να φύγουν από την παλιά τους θέση κι όλες μαζί να μπουν ημικυκλικά γύρω από τη θέση που ήταν οι παλιές και κοντά η μια στην άλλη, σε σχήμα βεντάλιας ή μισοφέγγαρου.
Κι οπωσδήποτε οι κυψέλες που έχουμε ετοιμάσει πρέπει να είναι ίδιο χρώμα βαμμένες.
Δείτε στη φωτογραφία πώς θα μπουν γύρω από τις παλιές κυψέλες οι νέες παραφυάδες που κόβουμε.
Δείτε εδώ...
Η μεταφορά των παλιών κυψελών
Στη συνέχεια, όπως είπα, και οι παλιές κυψέλες πρέπει να φύγουν από την αρχική τους θέση και να μπουν κι αυτές δίπλα από τις νέες.
Δείτε πώς πρέπει να μπουν οι νέες παραφυάδες περίπου.
Δείτε εδώ...
Εκεί που οι εικονικές κυψέλες εμφανίζονται με διακεκομμένες γραμμές σημαίνει ότι εκεί ήταν η αρχική θέση των παλιών κυψελών και μετά μεταφέρθηκαν κι αυτές ανάμεσα στις νέες παραφυάδες.
Η ομοιόμορφη κατανομή του πληθυσμού
Όταν λοιπόν ολοκληρώσουμε το μοίρασμα του πληθυσμού, οι εργάτριες θα βγαίνουν έξω να συλλέξουν όπως ήταν μαθημένες και κατά την επιστροφή τους δεν θα βρίσκουν τις παλιές τους κυψέλες στη θέση τους, αλλά πολλές άλλες γύρω από τη θέση που ήταν οι παλιές.
Και ακριβώς επειδή είναι ελαφρώς ημικυκλικά βαλμένες οι νέες κυψέλες, κι όλες το ίδιο κοντά στην παλιά τους κυψέλη κι όλες το ίδιο χρώμα, κατά την επιστροφή τους ο πληθυσμός των παλιών κυψελών θα μοιραστεί ομοιόμορφα σε όλες τις νέες κυψέλες που τοποθετήσαμε. Έτσι θα πετύχουμε το καλό αποτέλεσμα να φτιάξουμε παραφυάδες ίδιας δυναμικότητας.
Εξισορρόπηση των μελισσιών
Αλλά κι αν ακόμα διαπιστώσουμε, κάνοντας έλεγχο μετά από δύο ημέρες, ότι κάποια παραφυάδα υστερεί σε πληθυσμό, αμέσως την κάνουμε αντικατάσταση στη θέση μιας άλλης που έχει πιο πολύ πληθυσμό, βάζοντας δυνατή παραφυάδα στη θέση της αδύνατης.
Εξισορρόπηση πληθυσμού μέσω της αλλαγής θέσης
Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα πάλι οι πολλές συλλέκτριες που θα βγουν από τη δυνατή παραφυάδα, γυρίζοντας στην παλιά γνωστή τους θέση, να μπουν χωρίς να το ξέρουν στην αδύναμη κυψέλη, αφού θα της έχουμε αλλάξει θέση. Το αντίστροφο θα συμβεί με την αδύναμη, και σαν αποτέλεσμα θα έχει να μοιραστεί ο πληθυσμός ακριβώς στα ίσια και θα έχουμε παραφυάδες ίδιας δυναμικότητας.
Αυτό εγώ το κάνω και στα μεγάλα μου μελίσσια, συνάδελφοι. Αν δω κάποιο πολύ δυνατό κι έχω και κάποιο αδύνατο, τους αλλάζω θέση και γίνονται και τα δύο ίσα. Έτσι κάνουμε τη λεγόμενη εξίσωση στα μελίσσια μας.
Προστασία των νέων βασιλισσών κατά τη γονιμοποίηση
Όταν λοιπόν διαπιστώσουμε ότι φτιάξαμε παραφυάδες ίδιας δυναμικότητας, βάζουμε σε αυτές πάνω στα καπάκια διάφορα αντικείμενα (όχι σε όλες· αν βάλουμε στις 3 από τις δέκα είναι αρκετά) και τις αφήνουμε ήσυχες για 15 ημέρες τουλάχιστον.
Αυτό το κάνουμε πλέον γιατί δεν χρειαζόμαστε άλλο την παρεκτροπή και δεν θέλουμε να παρεκτραπούν και οι βασίλισσες καθώς θα γυρίζουν στην κυψέλη τους μετά το ζευγάρωμα.
Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου της βεντάλιας
Τόσο απλή είναι η μέθοδος της βεντάλιας, συνάδελφοι. Δεν χρειάζεται να τρέχουμε τις παραφυάδες μας 3-4 χλμ. μακριά όταν τις κόβουμε, κι επιπλέον είναι, όπως είπα, όλες ίδιας δυναμικότητας.
Δυστυχώς δεν μπόρεσα να βρω περισσότερες φωτογραφίες για να δείτε και να καταλάβετε καλύτερα τη μέθοδο, ευχαριστώ όμως τον φίλο μας τον Αντώνη που μας έστειλε αυτές τις φωτογραφίες από το βιβλίο του Prost και μπορούμε τώρα να έχουμε έστω κάποια εικόνα.
MELISSOCOSMOS ελάτε να γνωρίσουμε τον μαγικό κόσμο των μελισσών.
Στηρίξτε τον Melissocosmo κάνοντας like στην σελίδα του...