Ήρθε η κατάλληλη εποχή να μιλήσουμε για το κηρόπανο, τη χρησιμότητα, αλλά και τη βοήθεια που προσφέρει στα μελίσσια μας όταν έξω έχει κρύο. Το κηρόπανο όσοι το έχουν χρησιμοποιήσει δεν το αλλάζουν με τίποτα, ενώ όσοι έχουν ακούσει γι' αυτό, άλλοι το σκέφτονται σοβαρά να το χρησιμοποιήσουν και άλλοι με σκεπτικισμό. Σήμερα θα προσπαθήσω να σας αναλύσω ορισμένα πράγματα και γιατί όχι θα προσπαθήσω ακόμα και να σας προτρέψω να το χρησιμοποιήσετε.
Ας δούμε λοιπόν σε τι μας ωφελεί το κηρόπανο...
Το σφίξιμο του μελισσιού το φθινόπωρο
Από τα μέσα του φθινοπώρου που οι θερμοκρασίες αρχίζουν να πέφτουν, τα μελισσάκια αρχίζουν να μαζεύονται. Στην γλώσσα του μελισσοκόμου αυτό λέγεται σφίξιμο του μελισσιού. Έτσι αργά και σταθερά και καθώς οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να πέφτουν κάποια στιγμή το μελίσσι σχηματίζει τη λεγόμενη μελισσόσφαιρα.
Πώς λειτουργεί η μελισσόσφαιρα τον χειμώνα
Πρόκειται για μια ζωντανή μπάλα, που σχηματίζουν οι μέλισσες συνήθως στο κέντρο της γονοφωλιάς. Φτιάχνοντας τη μελισσόσφαιρα οι μέλισσες κατορθώνουν να παράγουν θερμότητα και να επιβιώνουν από το κρύο ακόμα κι αν αυτό πέσει πολύ κάτω από το μηδέν. Οι μέλισσες στην σφαίρα αυτή συνωστίζονται μεταξύ τους και αρχίζουν να τρίβονται, κι έτσι παράγουν ενέργεια.
Η κατανάλωση τροφής για την παραγωγή θερμότητας
Για να παραχθεί φυσικά η ζέστη αυτή, το μελίσσι καταναλώνει τροφή.
Η απώλεια θερμότητας στην κυψέλη
Ωστόσο όπως είναι γνωστό ο θερμός αέρας είναι ελαφρύτερος από τον κρύο, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος της θερμότητας που παράγει το μελίσσι, να ανεβαίνει πάνω από τη μελισσόσφαιρα και συγκεκριμένα στο κενό που υπάρχει μεταξύ των πλαισίων και του καπακιού. Άρα λοιπόν αφού η θερμότητα χάνεται, το μελίσσι προσπαθεί να παράγει περισσότερη για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του και έτσι είμαστε διπλά χαμένοι.
Οι συνέπειες της απώλειας θερμότητας για το μελίσσι
Και γιατί το μελίσσι καταναλώνει διαρκώς τροφές από τη στιγμή που κρυώνει για να ζεσταθεί, και γιατί χάνει από το ωφέλιμο της ζωής του. Για όσους δεν το καταλαβαίνουν αυτό θα εξηγήσω ότι...
Η συμπεριφορά της μέλισσας κατά το ξεγόνιασμα
Θα παρατηρήσετε πως όταν τα μελίσσια ξεγονιάσουν και σχηματίσουν μελισσόσφαιρα μειώνουν κατά πολύ την ενεργητικότητά τους και οι μελισσούλες όταν ανοίγουμε την κυψέλη, ίσα ίσα που κουνάνε τα φτερά τους πολύ ελαφρά χωρίς καν αυτή η κίνηση να προκαλεί βουητό. Αυτό το κάνουν οι μελισσούλες μας επειδή θέλουν να κρατήσουν την ενέργειά τους, για να ζήσουν αρκετούς μήνες ώστε να βγει ο χειμώνας.
Οικονομία δυνάμεων και η σημασία του κηρόπανου
Ξέρουν καλά ότι αν δεν κρατηθούν ήρεμες και δεν κάνουν οικονομία δυνάμεων δεν θα τα καταφέρει η αποικία τους, μιας και δεν υπάρχει γόνος να καλύψει τις όποιες απώλειες μελισσών κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Γι' αυτό αν εμείς οι μελισσοκόμοι φροντίσουμε ώστε τα μελίσσια μας να μην κρυώνουν, χρησιμοποιώντας το κηρόπανο, τότε και οικονομία τροφών εξασφαλίζουμε και το προσδόκιμο μέσο όρο ζωής των μελισσιών μας θα αυξήσουμε, και θα έχουμε έτσι καλύτερη ανάπτυξη Φεβρουάριο και Μάρτιο που θα αρχίσει εκ νέου η δραστηριότητα των μελισσιών μας.
Επιπλέον πρέπει να σας πω ακόμα κάτι.
Η ανάγκη του κηρόπανου στα αδύναμα μελίσσια
Αν έχουμε αδύναμα μελίσσια στο μελισσοκομείο μας τότε αυτά έχουν μεγαλύτερη ανάγκη το κηρόπανο. Αυτό συμβαίνει γιατί τα μικρά μελισσάκια προσπαθούν να κρατήσουν γόνους καθ' όλη τη διάρκεια του χειμώνα, ώστε να βγουν κι άλλες μελισσούλες, να δυναμώσουν λίγο και να διασφαλιστεί η επιβίωσή τους.
Βάζοντας έτσι το κηρόπανο πάνω στα πλαίσια ανακόπτουμε την απώλεια του ζεστού αέρα, και αυτός παραμένει στο κέντρο της γονοφωλιάς περισσότερο, με αποτέλεσμα το σμήνος να νιώθει ζεστό και να μην σπαταλάει ούτε ενέργεια και ούτε να καταναλώνει τροφές πολλές. Κι ακόμα η ζέστη αυτή που παραμένει στο κέντρο της μελισσόσφαιρας βοηθάει τα αδύναμα μελίσσια στην προσπάθειά τους να κρατήσουν γόνο όλον τον χειμώνα σε πολύ μεγάλο βαθμό. Να σας πω και δυο λόγια για το κηρόπανο τώρα.
Κόστος και αγορά έτοιμου κηρόπανου
Κατ' αρχήν μπορείτε να το βρείτε έτοιμο στα μελισσοκομικά καταστήματα σε τιμή που κυμαίνεται από 40 έως 60 λεπτά το κομμάτι περίπου.
Ιδιοκατασκευή κηρόπανου και υλικά
Φυσικά μπορείτε να φτιάξετε και μόνοι σας και να σας έρθει φτηνότερο. Παλιά οι μελισσοκόμοι έλεγαν ότι το κηρόπανο καλό είναι να το φτιάχνουμε από καραβόπανο. Επειδή δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι να το βρείτε, γι' αυτό εγώ σας λέω ότι μπορείτε να φτιάξετε κηρόπανο από ύφασμα Τζιν. Μπορείτε εύκολα να το προμηθευτείτε από μαγαζιά που πουλάνε υφάσματα και ρετάλια καθώς και από τις λαϊκές.
Οι ιδανικές διαστάσεις του κηρόπανου
Όσον αφορά το μήκος και το πλάτος του κηρόπανου σας λέω ότι αυτό δεν πρέπει να σας προβληματίζει και πολύ, και ότι απλά το κηρόπανο δεν πρέπει να καλύπτει απ' άκρη σ' άκρη την επιφάνεια των πλαισίων που θα το τοποθετήσετε. Φτιάξτε τα σε διαστάσεις όπως τα βλέπετε στις φωτογραφίες και θα σας πω το γιατί.
Σας εξήγησα πιο πάνω ότι με το κηρόπανο επιθυμούμε να παραμείνει η θερμότητα κοντά στο σμήνος.
Σωστός αερισμός της κυψέλης και υγεία του μελισσιού
Επίσης σας λέω ότι επιθυμούμε όμως και να κυκλοφορεί ο αέρας στην κυψέλη για να αερίζεται, καθώς αυτό είναι απαραίτητο στοιχείο για την καλή υγιεινή του μελισσιού και την αποφυγή μυκήτων και νοζεμίασης. Αυτή την κυκλοφορία του αέρα λοιπόν μπορούμε να την πετύχουμε αν κόψουμε το κηρόπανο λίγο μικρότερο από τις διαστάσεις των πλαισίων τόσο σε μήκος όσο και σε πλάτος.
Οι θύρες εξαερισμού των καπακιών
Ακόμα θέλω να ξέρετε ότι δεν είναι σωστό ο μελισσοκόμος να ταπώνει τις θύρες εξαερισμού των καπακιών των μελισσιών του, γιατί αυτό εμποδίζει τον καλό αερισμό του σμήνους. Οι μέλισσες ανοιγοκλείνουν από μόνες τους με πρόπολη τις θύρες των καπακιών σύμφωνα με τις ανάγκες τους.
Να σας πω ακόμα ότι είναι εξυπηρετικό να φτιάχνετε με ψαλιδάκι μια τρύπα στο κέντρο του κηρόπανου ώστε να μπορεί από εκεί το σμήνος να παίρνει το ζυμάρι που του δίνουμε, ενώ το κομματάκι αυτό δεν θα πρέπει να το κόβετε εντελώς αλλά θα πρέπει να το διπλώνετε κάτω από το κηρόπανο όταν βάζετε το ζυμάρι, και να το ξεδιπλώνετε όταν δεν υπάρχει ζυμάρι, για να καλύπτεται πάλι το κενό στο πανί.
Γιατί πρέπει να αποφεύγεται το νάιλον στην κυψέλη
Στο εξωτερικό σε μερικές χώρες, όπως η Γερμανία π.χ. ίσως δείτε στο ίντερνετ ότι αντί για κηρόπανο οι μελισσοκόμοι χρησιμοποιούν νάιλον, και θελήσετε να κάνετε κι εσείς το ίδιο. Σας λέω ότι αυτό δεν είναι και πολύ καλή ιδέα για τον εξής λόγο.
Επειδή έξω από τις κυψέλες τον χειμώνα κάνει κρύο, ενώ μέσα στις κυψέλες κάνει ζέστη, η διαφορά θερμοκρασίας καθώς και η αναπνοή του σμήνους προκαλούν υδρατμούς. Οι υδρατμοί αυτοί καθώς ανεβαίνουν προς τα πάνω βρίσκουν εμπόδιο στο νάιλον και καθώς δεν μπορούν να ξεφύγουν υγροποιούνται. Τότε δημιουργούνται σταγόνες που αρχίζουν να στάζουν πάνω στο σμήνος, στις κηρήθρες, και στον γόνο αν αυτός υπάρχει.
Η διαχείριση της υγρασίας με το κηρόπανο
Η υγρασία είναι μεγάλος σύμμαχος της νοζεμίασης και πρέπει να την αποφεύγουμε γι' αυτό σας λέω ότι το νάιλον δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αντί για κηρόπανο. Αντίθετα απ' ό,τι το νάιλον, το κηρόπανο μπορεί να απορροφήσει αυτή την υγρασία και καθώς πάνω από το κηρόπανο υπάρχει το κενό του καπακιού και αερίζεται, αυτό στεγνώνει και συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στη μείωση της υγρασίας της κυψέλης. Έχουμε δηλαδή κι άλλο ένα όφελος από τη χρήση του κηρόπανου, και το όφελος αυτό λέγεται καλή υγεία των μελισσιών μας.
Θα μου πείτε τώρα, ότι ωραία μας τα λες ρε Βασιλάκη, αλλά αν ήταν έτσι τότε αυτοί που χρησιμοποιούν νάιλον στο εξωτερικό, θα είχαν μελίσσια γεμάτα υγρασία και ασθένειες. Αν το σκεφτείτε αυτό, η απάντησή μου είναι ότι δεν είναι έτσι.
Στη χώρα μας τον χειμώνα έχουμε κυρίως υγρασία και βροχές, σε αντίθεση με άλλες χώρες που έχουν πιο ξηρό χειμώνα με κρύα και χιόνια. Η λεπτομέρεια αυτή ίσως παίζει πολύ μεγάλο ρόλο και δεν πρέπει να αγνοηθεί.
Πότε τοποθετείται και πότε αφαιρείται το κηρόπανο
Αφού λοιπόν σας εξήγησα όλα τα πλεονεκτήματα που θα έχουν τα μελίσσια σας, και τον τρόπο που θα φτιάξετε το κηρόπανο και θα το τοποθετήσετε, τώρα θα σας πω και πότε το βάζουμε στα μελίσσια. Το κηρόπανο συνάδελφοι πρέπει να μπαίνει στα μελίσσια περίπου στα μισά του φθινοπώρου που αρχίζει να κρυώνει ο καιρός, και να βγαίνει από αυτά περίπου τέλος Μαρτίου που αρχίζει να ζεσταίνει ο καιρός.
Η έγκαιρη αφαίρεση του κηρόπανου από τα μελισσάκια την άνοιξη, θα σας απαλλάξει από πρώιμες σμηνουργίες, καθώς όταν το βγάλετε το μελίσσι θα αεριστεί καλύτερα και θα αποσυμφορηθεί, τότε ακριβώς που ο συνωστισμός οδηγεί σε σμηνουργίες.
Το κηρόπανο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες
Ορισμένοι παλιοί μελισσοκόμοι κρατούν το κηρόπανο στα μελίσσια τους ακόμα και το καλοκαίρι, θεωρώντας ότι αυτό κρατάει ίσκιο στα μελίσσια και τα προστατεύει από τον καύσωνα. Κάτι τέτοιο δεν μπορώ να σας το βεβαιώσω όμως καθώς δεν το έχω διαπιστώσει, αλλά απλά σας το αναφέρω σαν πληροφορία.
Για το θέμα της ζέστης ο MELISSOCOSMOS και της προστασίας των μελισσιών μας από αυτή, θα κάνει άλλη ανάρτηση.
Συνάδελφοι σας μίλησα για το κηρόπανο και σας τα είπα όλα, στις φωτογραφίες της ανάρτησης θα δείτε πώς μπαίνει και τις διαστάσεις που πρέπει να έχει. Δεν έχετε παρά να εφαρμόσετε όλα αυτά στα μελισσάκια σας, και πιστεύω ότι τις αμέσως επόμενες μέρες από την τοποθέτηση του κηρόπανου στα μελισσάκια σας, αυτά θα ζωηρέψουν και θα τα δείτε πολύ διαφορετικά από πριν.
Θα ακολουθήσουν κι άλλες ενδιαφέρουσες αναρτήσεις που θα βοηθήσουν νέους αλλά και παλιούς μελισσοκόμους στη δουλειά τους...
MELISSOCOSMOS ελάτε να γνωρίσουμε τον μαγικό κόσμο των μελισσών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου