Ο κισσός (Hedera helix) είναι ένα από τα πιο παρεξηγημένα φυτά στην ελληνική φύση, καθώς πολλοί τον θεωρούν απλώς ένα παράσιτο που πνίγει τα δέντρα. Στην πραγματικότητα όμως, πρόκειται για το πολύτιμο φθινοπωρινό φυτό που κυριολεκτικά «ανασταίνει» τα μελίσσια μετά τη δύσκολη καλοκαιρινή περίοδο. Για κάθε επαγγελματία και ερασιτέχνη μελισσοκόμο αποτελεί έναν αληθινό θησαυρό και ανήκει δικαιωματικά στα κορυφαία μελισσοκομικά φυτά της πατρίδας μας, αφού η ανθοφορία του έρχεται στην πιο κρίσιμη μεταβατική στιγμή για την επιβίωση και την ανάπτυξη του μελισσοκομείου.
🏛️ Άνθη με Ιστορία και Μυθολογία
Πριν δούμε την τεράστια μελισσοκομική του αξία, αξίζει να θυμηθούμε τη βαθιά του σύνδεση με την ελληνική παράδοση. Με στεφάνια κισσού στολίζονταν ο θεός Διόνυσος και η ακολουθία του, όπως οι Μαινάδες, οι Σάτυροι και οι Σιληνοί. Ακόμα και ο ιερός Θύρσος, το κατεξοχήν σύμβολο του Διονύσου, ήταν διακοσμημένος με φύλλα κισσού.
Σε ορισμένες μάλιστα τελετές έδιναν στον Διόνυσο το επώνυμο «Κισσός», καθώς σύμφωνα με τον μύθο, όταν ήταν βρέφος του φορούσαν ένα τέτοιο στεφάνι για να τον προστατέψουν. Λόγω αυτών των ιδιοτήτων, τα χαρακτηριστικά αναρριχώμενα φύλλα του αποτελούν συχνό διακοσμητικό μοτίβο στην αρχαιότητα. Μια από τις ωραιότερες παραστάσεις σώζεται στον χάλκινο επιχρυσωμένο κρατήρα του Δερβενίου, ο οποίος φέρει ανάγλυφες έλικες από κισσό και κληματόφυλλα.
🐝 Η Μελισσοκομική Αξία του Κισσού
Ο κισσός ανθίζει στις αρχές του φθινοπώρου, συνήθως από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο, με την άνθησή του να ξεκινάει πρώτα από τα μεγαλύτερα υψόμετρα και σταδιακά να κατεβαίνει στα πεδινά. Χρονικά, η ανθοφορία του κισσού προηγείται πάντα από εκείνη του φθινοπωρινού ρεικιού (σουσούρας), λειτουργώντας ως ο ιδανικός προάγγελος.
📈 Διέγερση της Βασίλισσας και Φθινοπωρινή Ανάπτυξη
Μετά τη δύσκολη καλοκαιρινή ξηρασία και τη φυσιολογική παύση της βασίλισσας, ο κισσός αποτελεί το πρώτο ερέθισμα για τις μέλισσες ώστε να ξεκινήσουν και πάλι τον γόνο. Το φυτό αυτό προσφέρει στις μέλισσες άφθονες ποσότητες τόσο από νέκταρ όσο και από γύρη. Μάλιστα, αν ο κισσός έχει ποτιστεί καλά από τις πρώτες όψιμες βροχές του Αυγούστου ή του Σεπτεμβρίου, κυριολεκτικά κάνει θαύματα στην απόδοσή του.
🎨 Το Χρώμα της Γύρης Κισσού
Η γύρη του κισσού ξεχωρίζει πολύ εύκολα στην είσοδο της κυψέλης, καθώς έχει ένα ιδιαίτερο και έντονο κίτρινο προς πορτοκαλί χρώμα. Αυτή η πολύτιμη εισροή φρέσκιας τροφής ξυπνάει το μελίσσι και διεγείρει τη γέννα, βοηθώντας τις αποικίες να ρίξουν πολλούς και συμπαγείς γόνους. Με αυτόν τον τρόπο πετυχαίνουμε γρήγορη ανάπτυξη μελισσιών και αυξάνουμε τον πληθυσμό με νέες, δυνατές χειμερινές μέλισσες που θα βγάλουν παλικάρι το μελίσσι τον χειμώνα.
⚠️ Τι πρέπει να προσέχει ο Μελισσοκόμος
Αν και ο κισσός δυναμώνει εξαιρετικά τα μελίσσια, το μέλι του κρύβει μια ιδιαιτερότητα που κάθε μελισσοκόμος πρέπει να γνωρίζει. Λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε γλυκόζη, το μέλι κισσού παρουσιάζει ταχύτατη κρυστάλλωση μέσα στην κηρήθρα, συχνά μέσα σε λίγες μόνο ημέρες από τη συλλογή του.
🍯 Προβλήματα στον Τρύγο και το Ξεχειμώνιασμα
Αυτό σημαίνει ότι αν οι μέλισσες αποθηκεύσουν μεγάλες ποσότητες, το μέλι «τσιμεντώνει» στα πλαίσια και γίνεται σχεδόν αδύνατο να βγει στον μελιτοεξαγωγέα, δυσκολεύοντας τον τρύγο. Παράλληλα, το κρυσταλλωμένο μέλι είναι δύσκολο να το διαχειριστούν οι μέλισσες κατά τη διάρκεια του χειμώνα αν δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε νερό. Για τον λόγο αυτό, θεωρείται ιδανικό για την άμεση φθινοπωρινή διέγερση και το μεγάλωμα των γόνων, αλλά απαιτεί προσοχή αν αποτελεί το μοναδικό απόθεμα τροφής της κυψέλης για το ξεχειμώνιασμα.
💡 Μια Χρήσιμη Συμβουλή για την Επιθεώρηση
Όταν παρατηρήσετε τις μέλισσες να γυρίζουν φορτωμένες με τη χαρακτηριστική πορτοκαλί γύρη, εκμεταλλευτείτε τη συγκυρία! Είναι η ιδανική στιγμή για να πραγματοποιήσετε τους απαραίτητους φθινοπωρινούς ελέγχους και τις θεραπείες μελισσών (όπως αυτή για τη βαρρόα), καθώς το μελίσσι έχει τη ζωντάνια, τη ροή νέκταρος και τη διατροφική επάρκεια να ανταπεξέλθει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Δείτε στο παραπάνω βίντεο πώς οι μέλισσες επισκέπτονται μαζικά τα άνθη του κισσού για να μαζέψουν το φθινοπωρινό νέκταρ και τη γύρη τους.
Το βίντεο είναι από την Νάουσα και μου το έστειλε ο συνάδελφος Δημήτρης Νίκου.
Melissocosmos ελάτε να γνωρίσουμε τον μαγικό κόσμο των μελισσών
Στηρίξτε τον Melissocosmo κάνοντας like στην σελίδα του...