Πώς φτάσαμε από τις πήλινες κατασκευές της Αρχαιότητας στους σύγχρονους ηλεκτρονικούς ατμοποιητές; Σε αυτό το αναλυτικό αφιέρωμα του Melissocosmos, κάνουμε μια ιστορική αναδρομή στο μελισσοκομικό καπνιστήρι, εξετάζουμε τις έξυπνες πατέντες των μελισσοκόμων, τα σύγχρονα μοντέλα της αγοράς και τις νέες τεχνολογίες χωρίς φλόγα που δίνουν λύση στις αυστηρές καλοκαιρινές απαγορεύσεις και την πυρασφάλεια.
Συνάδελφοι μελισσοκόμοι, το συγκεκριμένο άρθρο είναι μια προσπάθεια που ετοιμάζω πάρα πολύ καιρό, ίσως και χρόνια. Από τη στιγμή που αποφάσισα να γράψω για την ιστορία του, μέχρι να μαζέψω το κατάλληλο φωτογραφικό υλικό για μελισσοκόμους, άφηνα τον χρόνο να κυλάει. Ήμουν σίγουρος όμως ότι κάτι καλό θα έβγαινε στο τέλος.
Ο αδιαμφισβήτητος σύμμαχος κάθε μελισσοκόμου στην προσπάθειά του να τιθασεύσει τις μέλισσες είναι το μελισσοκομικό καπνιστήρι. Ένα ταπεινό αλλά πολύτιμο μελισσοκομικό εργαλείο. Χωρίς αυτό, ο άνθρωπος ίσως να μην μπορούσε να γευτεί τα προϊόντα της κυψέλης σε τέτοια αφθονία.
Η Προέλευση στο Βάθος των Αιώνων
Όπως και η ίδια η μελισσοκομία, έτσι και η χρήση του καπνού χάνεται στο βάθος των αιώνων. Ασφαλώς, τα πρώτα καπνιστήρια που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος ήταν απλά. Μερικές χούφτες από ξερά χόρτα περιτυλιγμένες εξωτερικά με χλωρά φύλλα, ώστε να μην καίγονται αμέσως και να βγάζουν πυκνό καπνό.
Παρόμοιες αυτοσχέδιες κατασκευές συναντάμε ακόμα και σήμερα. Κυρίως σε περιοχές της Αφρικής και της Ασίας, όπου ο σύγχρονος πολιτισμός και ο μελισσοκομικός εξοπλισμός δεν έχουν φτάσει ακόμα.
Το Καπνιστήρι στην Αρχαία Ελλάδα
Στον ελλαδικό χώρο, το καπνιστήρι εντοπίζεται ως βασικό εργαλείο στην Αρχαία Ελλάδα. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές το τοποθετούν κάπου μεταξύ του 4.500 π.Χ. και 3.300 π.Χ.
Είναι βέβαιο ότι οι Αρχαίοι Έλληνες μελισσοκόμοι χρησιμοποιούσαν τον καπνό για να δαμάσουν τα μελίσσια τους. Παρά ταύτα, ορισμένοι μελετητές θεωρούν λανθασμένα ότι ο καπνός ως κατασταλτικό μέσο επινοήθηκε στο Βυζάντιο.
Στα παλιά χρόνια, τα εργαλεία αυτά κατασκευάζονταν αποκλειστικά από πηλό. Αργότερα, ο πολύτιμος αυτός σύμμαχος αντικαταστάθηκε από τις πρώτες ανθεκτικές μεταλλικές κατασκευές.
Σπάνια Ιστορικά Καπνιστήρια & Δημοπρασίες
Η εξέλιξη του σχεδιασμού τους παρουσιάζει τεράστιο ενδιαφέρον. Δείτε μερικά μοναδικά κομμάτια που αποτελούν πλέον ιστορικά κειμήλια:
- Αγγλικό καπνιστήρι (1800 μ.Χ.): Εντοπίστηκε σε γνωστό οίκο δημοπρασιών, με την τιμή εκκίνησης να φτάνει τα 162 ευρώ.
- Καπνιστήρι από τη Γεωργία: Μια χειροποίητη κατασκευή με ηλικία περίπου 110 ετών.
- Σουηδικό καπνιστήρι (1907): Ένα εξαιρετικό δείγμα ευρωπαϊκής μελισσοκομικής σχεδίασης των αρχών του 20ου αιώνα.
- Αμερικάνικο καπνιστήρι: Άγνωστης ηλικίας και vintage αισθητικής, το οποίο πουλήθηκε σε δημοπρασία στις ΗΠΑ για 105 δολάρια.
Πατέντες με Φαντασία και... Αποτυχίες
Όπως συμβαίνει σε κάθε τομέα, έτσι και στην περίπτωση του καπνιστηριού, οι μελισσοκόμοι επιχείρησαν ουκ ολίγες φορές να κατασκευάσουν μόνοι τους το εργαλείο τους. Θέλω να πιστεύω ότι αυτό το κάνουν καθαρά από το κατασκευαστικό δαιμόνιο που τους διακατέχει και όχι για άλλον λόγο!
Τις περισσότερες φορές, οι μελισσοκόμοι χρησιμοποιούν απλά κονσερβοκούτια. Αγοράζουν μόνο το φυσερό από το εμπόριο και το προσαρμόζουν στο πίσω μέρος της πατέντας τους.
Δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιοι τόλμησαν να φτιάξουν ολόκληρο το καπνιστήρι από το μηδέν. Ορισμένοι μάλιστα πήραν πολύ σοβαρά το εγχείρημα. Έφεραν την πραγματική επανάσταση από πλευράς κομψότητας και φαντασίας... λέμε τώρα!
Φυσικά, υπήρξαν και αποτυχίες. Όμως ο εν λόγω μελισσοκόμος-καπνιστηριοκατασκευαστής δεν το έβαλε κάτω! Βελτίωσε το μοντέλο του και τελικά τα κατάφερε αρκετά καλά, όπως μπορείτε να δείτε και μόνοι σας παρακάτω.
Φτάνοντας στο Σήμερα: Η Αγορά και τα Σύγχρονα Μοντέλα
Οι χιλιετηρίδες και οι αιώνες πέρασαν, και κάπως έτσι φτάσαμε στο σήμερα. Πλέον, κάθε μελισσοκόμος μπορεί εύκολα να αγοράσει το καπνιστήρι του από το εμπόριο. Στην αγορά κυκλοφορούν διάφοροι τύποι:
- Καπνιστήρια με αντιπυρική προστασία: Διαθέτουν φυσερό από γνήσιο δέρμα και ειδικό προστατευτικό πλέγμα για την αποφυγή εγκαυμάτων.
- Οικονομικά καπνιστήρια: Μοντέλα με πλέγμα και φυσερό από ανθεκτική δερματίνη
- Καπνιστήρι Γίγας: Κατάλληλο για επαγγελματίες και μεγάλους μελισσοκόμους, με ή χωρίς πλέγμα, δερμάτινο φυσερό και μεγάλη χωρητικότητα καύσιμης ύλης.
.
Ελληνικά εναντίον Εισαγόμενων Καπνιστηρίων
Στην ελληνική αγορά θα βρείτε τόσο εγχώριας κατασκευής όσο και εισαγόμενα μελισσοκομικά εργαλεία. Τα εισαγόμενα συνήθως διαφέρουν στο σχήμα, ενώ το φυσερό τους είναι αισθητά μικρότερο σε σχέση με τα ελληνικά. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει και το κλασικό εισαγόμενο γαλβανιζέ καπνιστήρι.
Η Είσοδος της Τεχνολογίας και το Μέλλον
Δεν θα μπορούσε η τεχνολογία να προσπεράσει το πιο βασικό εργαλείο του μελισσοκόμου. Με ραγδαίους ρυθμούς, έχουμε ήδη αρχίσει να βλέπουμε τα καπνιστήρια του μέλλοντος.
Στο προσκήνιο εμφανίζονται και σχεδιάζονται νέα μοντέλα, τα οποία αντί για το κλασικό χειροκίνητο φυσερό διαθέτουν επαναφορτιζόμενο μοτέρ. Είναι αρκετά πιο στιλάτα, κατασκευασμένα από ανοξείδωτο ατσάλι (inox), ενώ η χλιδή τους έχει φτάσει σε σημείο να διαθέτουν μέχρι και επιχρυσωμένα μέρη!
Οι Απαγορεύσεις, η Πυρασφάλεια και η Επανάσταση των Ατμοποιητών
Μετά τις αυστηρές κρατικές διατάξεις και απαγορεύσεις για τη χρήση φωτιάς στα μελίσσια κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, είναι σίγουρο ότι πολλές εταιρείες θα σπεύσουν να βρουν εναλλακτικές λύσεις. Η ανάγκη για πυρασφάλεια στη μελισσοκομία αλλάζει τα δεδομένα.
Η τεχνολογία όμως τρέχει πιο γρήγορα από τις προβλέψεις μας και το αύριο είναι ήδη εδώ! Στην αγορά έχουν πλέον κυκλοφορήσει τα πρώτα ηλεκτρονικά καπνιστήρια, τα οποία ονομάζονται ατμοποιητές μελισσοκομίας. Οι συσκευές αυτές δεν λειτουργούν με καύση, αλλά παράγουν πυκνό ατμό αντί για παραδοσιακό καπνό. Το τεράστιο πλεονέκτημά τους είναι ότι, λόγω της πλήρους απουσίας γυμνής φλόγας και σπινθήρων, η χρήση τους επιτρέπεται για περισσότερες ημέρες μέσα στα δάση και τις αγροτικές περιοχές κατά την αντιπυρική περίοδο, σε σύγκριση με τα κοινά καπνιστήρια.
Προβλέπω ότι οι επόμενες γενιές θα θεωρούν τα μελισσοκομικά καπνιστήρια μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας (όπως η Bosch και η Siemens) ως την κορυφή της αγοράς, ενώ τα υπόλοιπα παραδοσιακά μοντέλα θα θεωρούνται ξεπερασμένα.
Η Τέχνη του Καλού Καπνίσματος
Φίλες και φίλοι, αυτή είναι η ιστορία του θρυλικού καπνιστηριού, του συμμάχου μας.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε, πάντως, ότι ένα καλοαναμμένο εργαλείο μάς λύνει τα χέρια. Ένα καπνιστήρι γεμισμένο με πευκοβελόνες προσφέρει ένα πιο ευχάριστο κάπνισμα, τόσο για τις μέλισσες όσο και για τον ίδιο τον μελισσοκόμο, διευκολύνοντας σημαντικά τη δουλειά μας.Όπως και να έχει, το άναμμα του καπνιστηριού πλέον απαιτεί τεράστια προσοχή. Οι μελισσοκόμοι, δυστυχώς, αντιμετωπιζόμαστε από την πολιτεία ως «εν δυνάμει εμπρηστές».
Ίσως αυτό το τελευταίο να το διηγούνται οι επόμενες γενιές μελισσοκόμων –που θα χρησιμοποιούν νέου τύπου καπνιστήρια χωρίς φλόγα– και να γελάνε με τα δικά μας παθήματα!
Η Συμβουλή του Melissocosmos
Μέχρι να έρθει εκείνη η μέρα, επιλέξτε ένα καλό και ποιοτικό εργαλείο –θα συμπλήρωνα μάλιστα να προτιμήσετε ένα ελληνικό μελισσοκομικό καπνιστήρι– και βγείτε στα μελίσσια σας. Απολαύστε μια σωστή επιθεώρηση κυψέλης, πάντα όμως με ασφάλεια και όταν αυτό επιτρέπεται από τον νόμο!
MELISSOCOSMOS: Ελάτε να γνωρίσουμε μαζί τον μαγικό κόσμο των μελισσών!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου