Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε ένα από τα πιο συχνά και ζημιογόνα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μελισσοκόμοι κατά τους καλοκαιρινούς μήνες: το λιώσιμο και την κατάρρευση των κηρηθρών μέσα στην κυψέλη. Μέσα από μια απλή σύγκριση των φυσικών ιδιοτήτων του αγνού μελισσοκεριού και της βιομηχανικής παραφίνης, αποδεικνύουμε γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες του καύσωνα δεν είναι η πραγματική αιτία της καταστροφής, αλλά το αποτέλεσμα της νοθείας των εμπορικών φύλλων κηρήθρας. Παράλληλα, αναλύουμε τον επιστημονικό τρόπο παραγωγής του κεριού από τις μέλισσες και προτείνουμε ένα απλό πείραμα για να ελέγχετε μόνοι σας την καθαρότητα των υλικών σας.
Αλήθεια, πόσες φορές δεν έχουμε βρει λιωμένες κηρήθρες μέσα στις κυψέλες μας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες; Και προσοχή: δεν αναφέρομαι στο να σπάσουν ή να καταρρεύσουν τα πλαίσια από το υπερβολικό βάρος του μελιού. Μιλάω για πραγματικό λιώσιμο.
Αυτό το δυσάρεστο φαινόμενο παρατηρείται κυρίως σε άχτιστα φύλλα κηρήθρας όταν πιάνουν οι μεγάλες ζέστες. Είναι όμως ένα φυσιολογικό μελισσοκομικό φαινόμενο ή κρύβεται κάτι άλλο από πίσω;
Δεν θέλω να σας δώσω αμέσως την απάντηση. Θέλω πρώτα να σκεφτείτε μόνοι σας, με βάση την απλή λογική και τους νόμους της φυσικής.
Οι θερμοκρασίες τήξης: Κερί μέλισσας VS Παραφίνη
Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει στο εσωτερικό της κυψέλης, αρκεί να δούμε τα επιστημονικά δεδομένα για τις θερμοκρασίες στις οποίες υγροποιούνται αυτά τα υλικά:
- Καθαρό κερί μέλισσας: Το σημείο τήξης του βρίσκεται σταθερά στους 62°C.
- Μαλακή παραφίνη: Ξεκινά να λιώνει μόλις στους 47°C.
- Σκληρή παραφίνη: Υγροποιείται γύρω στους 55°C.
Τι συμβαίνει τελικά μέσα στην κυψέλη;
Αν λοιπόν το καλοκαίρι βλέπετε τις κηρήθρες σας να λιώνουν, ας σκεφτούμε λογικά. Θερμοκρασίες της τάξης των 62°C, δόξα τω Θεώ, στην Ελλάδα δεν πιάνουμε στην ατμόσφαιρα. Αν το κερί μας ήταν 100% καθαρό και βιολογικό, δεν θα έπρεπε να πάθει απολύτως τίποτα.
Αλλά ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι κάτω από ακραίες, ειδικές συνθήκες η θερμοκρασία εντός της κυψέλης άγγιζε τους 62°C, τότε το λιγότερο που θα μας απασχολούσε θα ήταν οι κηρήθρες. Σε τέτοια ζέστη, το μελίσσι θα είχε πεθάνει από ασφυξία.
Επομένως, από τη στιγμή που οι μέλισσες είναι ζωντανές αλλά οι κηρήθρες λιώνουν, είναι προφανές ότι κάτι άλλο συμβαίνει... Η νοθεία του κεριού με φτηνά παράγωγα πετρελαίου είναι η μόνη εξήγηση.
Κάντε το πείραμα μόνοι σας!
Για τους μερακλήδες συναδέλφους που έχουν τα κατάλληλα μελισσοκομικά εργαλεία και ένα θερμόμετρο ακριβείας, προτείνω να κάνετε ένα απλό πείραμα. Πάρτε μια κηρήθρα του εμπορίου, βάλτε τη να λιώσει και μετρήστε προσεκτικά τους βαθμούς στους οποίους θα υγροποιηθεί. Έτσι θα μάθετε την αλήθεια και δεν θα έχετε καμία αμφιβολία για την ποιότητα των υλικών που βάζετε στα μελίσσια σας!
Τι είναι το φυσικό κερί μέλισσας και πώς παράγεται;
Το γνήσιο κερί μέλισσας δεν είναι ένα απλό υλικό, αλλά μια πολύπλοκη λιπαρή ουσία που εκκρίνει η ίδια η μέλισσα. Παράγεται από τους ειδικούς κηρογόνους αδένες, οι οποίοι βρίσκονται στην κάτω πλευρά της κοιλιάς της, τοποθετημένοι σε ζεύγη σε τέσσερα συγκεκριμένα σημεία.
Η διαδικασία παραγωγής και χτισίματος της κερήθρας είναι ένας πραγματικός άθλος της φύσης:
- Το κερί εκκρίνεται από τους αδένες σε μορφή μικροσκοπικών, λευκών λεπιών.
- Η εργάτρια μέλισσα πιάνει αυτά τα λέπια με τα πίσω πόδια της.
- Τα μεταφέρει με προσοχή στο στόμα της, όπου τα μασάει και τα πλάθει με τις σιαγόνες της.
- Μέσω αυτής της επεξεργασίας, το κερί αποκτά την κατάλληλη πλαστικότητα για να χτιστούν τα τέλεια εξάγωνα κελιά.
Όσον αφορά τις φυσικές του ιδιότητες, το σημείο τήξης του κεριού είναι αυστηρά στους 62°C, ενώ η θερμοκρασία στην οποία βράζει αγγίζει τους 230°C.
Τι είναι η παραφίνη και γιατί χρησιμοποιείται στη νόθευση;
Από την άλλη πλευρά, η παραφίνη δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τη ζωντανή φύση της κυψέλης. Πρόκειται για ένα μείγμα κορεσμένων υδρογονανθράκων (αλκανίων), το οποίο αποτελεί παραπροϊόν του πετρελαίου. Συγκεκριμένα, απομονώνεται από το υπόλειμμα της διύλισης του πετρελαίου
Για να φτάσει στην τελική της μορφή, η παραφίνη περνά από βαριά χημική επεξεργασία:
- Καθαρίζεται με συνεχείς κατεργασίες με καυστικό νάτριο και θειικό οξύ.
- Ξεπλένεται με άφθονο νερό και καθαρίζεται με υπέρθερμους υδρατμούς.
- Αποχρωματίζεται με τη χρήση ζωικού άνθρακα για να αποκτήσει το λευκό της χρώμα.
Το όνομά της (parum affinis) μαρτυρά τη μικρή χημική της δραστηριότητα. Είναι μια ουσία λευκή, στερεή, άοσμη, άγευστη και τελείως αδιάλυτη στο νερό (διαλύεται μόνο σε συγκεκριμένους οργανικούς διαλύτες).
Ανάλογα με τη θερμοκρασία στην οποία υγροποιείται, η παραφίνη εμπορίου διακρίνεται σε:
- Μαλακή παραφίνη: Με χαμηλό σημείο τήξης στους 47°C.
- Σκληρή παραφίνη: Με σημείο τήξης στους 55°C.
- Υγρή παραφίνη: Το γνωστό σε όλους μας παραφινέλαιο.
Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι όταν ένα φύλλο κηρήθρας περιέχει μεγάλες ποσότητες μαλακής παραφίνης, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα λιώσει μόλις οι καλοκαιρινές θερμοκρασίες μέσα στην κυψέλη ξεπεράσουν τους 40-45°C.
Γνωρίστε τον μαγικό κόσμο των μελισσών
Η μελισσοκομία απαιτεί αγάπη, μεράκι και σεβασμό στην αγνότητα των υλικών. Προστατέψτε τα μελίσσια σας από τις νοθευμένες κηρήθρες και εμπιστευτείτε μόνο καθαρό κερί!
MELISSOCOSMOS ελάτε να γνωρίσουμε τον μαγικό κόσμο των μελισσών
Στηρίξτε τον Melissocosmo κάνοντας like πατήστε το πλήκτρο (ΜΟΥ ΑΡΕΣΕΙ)...