Μία από τις πιο κρίσιμες και ιστορικές καμπές για το μέλλον της ελληνικής και ευρωπαϊκής μελισσοκομίας βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Οι έντονες διαβουλεύσεις για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της περιόδου 2028-2034 έχουν ήδη ξεκινήσει, με τον μελισσοκομικό κλάδο να διεκδικεί πλέον ανοιχτά την πλήρη ένταξή του στο καθεστώς των άμεσων ενισχύσεων με σταθερή επιδότηση ανά κατεχόμενη κυψέλη.
Για δεκαετίες, οι μελισσοκόμοι αποτελούσαν τους «αδικημένους» της ΚΑΠ. Ενώ η μέλισσα αναγνωρίζεται ως ο κορυφαίος επικονιαστής και ο θεμέλιος λίθος της βιοποικιλότητας, το μοντέλο χρηματοδότησης παρέμενε αποσπασματικό. Οι ενισχύσεις δίνονταν κυρίως μέσω συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων (αντικατάσταση κυψελών, αναλύσεις μελιού, μετακινήσεις). Αυτό άφηνε τους παραγωγούς εκτός του βασικού διχτυού ασφαλείας που απολαμβάνει η υπόλοιπη κτηνοτροφία και γεωργία.
Τώρα, το τοπίο αλλάζει ριζικά. Στις επίσημες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα ΚΑΠ, η μελισσοκομία αναφέρεται ρητά ως επιλέξιμος κλάδος για τη συνδεδεμένη εισοδηματική στήριξη (coupled income support). Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας εισήγαγε τη σχετική νομική αλλαγή, επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να παρέχουν στήριξη απευθείας ανά κυψέλη, συνδέοντάς την με τα περιβαλλοντικά προγράμματα «Διαχείρισης της Γης» (Farm Stewardship) ως ανταμοιβή για το έργο της επικονίασης.
Γιατί το μοντέλο «ανά κυψέλη» είναι ζήτημα επιβίωσης;
Η ανάγκη για ένα σταθερό ετήσιο εισόδημα ανά κυψέλη δεν είναι απλώς μια συνδικαλιστική διεκδίκηση, αλλά ζήτημα επιβίωσης του κλάδου για τρεις βασικούς λόγους:
- Κλιματική Κρίση: Οι παρατεταμένοι καύσωνες, η ξηρασία, οι καταστροφικές πυρκαγιές και οι πλημμύρες έχουν αποδιοργανώσει πλήρως τις μελισσοκομικές διαδρομές. Οι μελισσοκόμοι ξοδεύουν περιουσίες σε τεχνητές τροφοδοσίες απλώς για να κρατήσουν τα μελίσσια τους ζωντανά.
- Εκτόξευση του Κόστους Παραγωγής: Η ακρίβεια στα καύσιμα για τις μετακινήσεις, το κόστος των ξύλινων κυψελών και οι τιμές των μελισσοτροφών έχουν εκτινάξει το κόστος παραγωγής σε δυσθεώρητα ύψη.
- Ανταμοιβή για το Περιβαλλοντικό Έργο: Η νέα ΚΑΠ εστιάζει βαθιά στην πράσινη αρχιτεκτονική. Η επιδότηση ανά κυψέλη αποτελεί την έμπρακτη αναγνώριση και αποζημίωση του μελισσοκόμου για τις υπηρεσίες επικονίασης που προσφέρει δωρεάν στο οικοσύστημα.
Το «μπαλάκι» στην Αθήνα: Μπορεί η Ελλάδα να πει όχι;
Εδώ κρύβεται η μεγάλη παγίδα και το σημείο όπου πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθορίζει το νομικό πλαίσιο, αλλά δεν ορίζει ένα συγκεκριμένο, ενιαίο ποσό ανά κυψέλη για όλη την Ευρώπη. Η απόφαση για το αν θα εφαρμοστεί το μέτρο και το ακριβές ύψος της ενίσχυσης μεταφέρεται εξολοκλήρου στα κράτη-μέλη.
Ναι, η Ελλάδα έχει το νομικό δικαίωμα να αρνηθεί να εντάξει τη μελισσοκομία στη σταθερή επιδότηση. Καθώς η Συνδεδεμένη Ενίσχυση είναι προαιρετικό εργαλείο, η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να επιλέξει να μην το ενεργοποιήσει για τις κυψέλες. Αν συμβεί αυτό, οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές:
- Τα χρήματα θα πάνε αλλού: Οι πόροι δεν χάνονται για τη χώρα, αλλά μεταφέρονται αυτόματα σε άλλους, παραδοσιακούς κλάδους (π.χ. αιγοπροβατοτροφία, βαμβάκι, σιτηρά), αφήνοντας τους μελισσοκόμους με άδεια χέρια.
- Απώλεια ανταγωνιστικότητας στην Ευρώπη: Αν χώρες με ισχυρή μελισσοκομία (όπως η Ισπανία, η Γαλλία ή η Ιταλία) κλειδώσουν τη σταθερή επιδότηση, οι ξένοι παραγωγοί θα αποκτήσουν ένα τεράστιο οικονομικό μαξιλάρι, τη στιγμή που το ελληνικό μέλι θα επιβαρύνεται με όλο το δυσβάσταχτο κόστος παραγωγής χωρίς καμία άμεση στήριξη.
- Παγίδευση στο παλιό μοντέλο: Ο κλάδος θα παραμείνει εγκλωβισμένος στα τρέχοντα τομεακά προγράμματα, τα οποία αποδεδειγμένα καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος των εξόδων και δεν προσφέρουν την απαιτούμενη ρευστότητα.
Ποιο θα είναι το ύψος της ενίσχυσης;
Η Κομισιόν ορίζει ότι κάθε κράτος μπορεί να διαθέσει έως και το 20% (ή 25% υπό προϋποθέσεις) του εθνικού του σχεδίου για συνδεδεμένες ενισχύσεις. Το τελικό ποσό ανά κυψέλη στην Ελλάδα θα εξαρτηθεί από το πώς θα μοιράσει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αυτόν τον προϋπολογισμό.
Ως μέτρο σύγκρισης, σε ήδη υπάρχοντα μικρότερα προγράμματα (όπως στα Μικρά Νησιά του Αιγαίου), οι ενισχύσεις κυμαίνονται από 4 έως 10 ευρώ ανά κυψέλη. Οι μελισσοκομικοί φορείς, ωστόσο, τονίζουν ότι για τη νέα προγραμματική περίοδο απαιτείται ένα σαφώς πιο γενναιόδωρο και σταθερό οριζόντιο ποσό βάσης, που να ανταποκρίνεται στα σημερινά δεδομένα της ακρίβειας.
Το μεγάλο «αγκάθι» που κρατά μικρό το καλάθι των προσδοκιών
Ωστόσο, πέρα από τις θεωρητικές διεκδικήσεις, η πραγματικότητα κρύβει έναν μεγάλο σκόπελο που μπορεί να ανατρέψει τα πάντα. Αν η ελληνική μελισσοκομία ενταχθεί πλήρως στην ΚΑΠ, οι παραγωγοί θα ευνοηθούν σημαντικά εξασφαλίζοντας μια σταθερή επιδότηση ανά κυψέλη για την επταετία 2028-2034. Υπάρχει όμως ένα κομβικό «αγκάθι» που πολύ δύσκολα θα ξεπεράσουν οι συνδικαλιστές του κλάδου ώστε να εισηγηθούν θετικά: η χρηματοδότηση των Κέντρων Μελισσοκομίας ανά την Ελλάδα.
Με τη μεταφορά του κλάδου στο νέο καθεστώς της ΚΑΠ, τα Κέντρα Μελισσοκομίας κινδυνεύουν να μείνουν οριστικά χωρίς χρηματοδότηση. Ο Melissocosmos εκτιμά ότι οι συνδικαλιστές δεν πρόκειται να επιτρέψουν ποτέ να μπουν σε δεύτερη μοίρα αυτές οι δομές. Υπάρχει το ενδεχόμενο λοιπόν, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη να εντάξουν κανονικά στην ΚΑΠ τη μελισσοκομία, ενώ τελικά η Ελλάδα να την αφήσει απέξω. Για τον λόγο αυτό, κρατάμε πολύ μικρό καλάθι για το αν τελικά η ελληνική μελισσοκομία θα κάνει το μεγάλο βήμα εισόδου στη νέα ΚΑΠ.
Το μήνυμα του Melissocosmos
Η μελισσοκομία δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως ο «φτωχός συγγενής» της πρωτογενούς παραγωγής. Η μετάβαση σε μια σταθερή επιδότηση ανά κυψέλη για την περίοδο 2028-2034 αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία για να αποκτήσει ο κλάδος τη σταθερότητα που του αξίζει.
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα διαβούλευσης στον κόμβο ΔΙΑΥΛΟΣ του ΕΣΠΑ έχει ήδη ενεργοποιηθεί. Η πίεση των συνδικαλιστών προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης πρέπει να είναι άμεση και ασφυκτική, ώστε να καταστεί πολιτικά αδύνατο για την κυβέρνηση να εξαιρέσει τις κυψέλες από το νέο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο. Ο αγώνας τώρα ξεκινά.
Melissocosmos ελάτε να γνωρίσουμε τον μαγικό κόσμο των μελισσών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου